Boris
Op 2 mei 1996 stuitte een kraanmachinist van het Waterschap Dinkel en Regge tijdens graafwerkzaamheden bij de Bornse beek op iets bijzonders: grote botten. Hij vermoedde al snel dat deze niet zomaar van een dier afkomstig waren en schakelde het Waterschap in.
De ontdekking van Mammoet Boris
Na verder onderzoek door het Natuurmuseum in Enschede bleek het te gaan om botten van een wolharige mammoet, zo’n 34.000 jaar oud. De vondst bestond onder andere uit een scheenbeen, een opperarmbeen en meerdere wervels. Bij een latere inspectie kwamen er nog meer botten aan het licht, waaronder vijf extra wervels en een voetwortelbeen.
Een grootschalige opgraving
De vondst leidde tot een officiële opgraving. Een stuk grond van 100 vierkante meter werd afgezet en met grote zorg doorzocht. Met behulp van een ijzeren pin werd de bodem systematisch afgezocht, wat nog veel meer botten opleverde. In totaal werden maar liefst 64 botten opgegraven, waarmee het de grootste mammoetvondst ooit in Nederland werd! Hoewel de kop en het bekken van de mammoet waarschijnlijk waren weggespoeld, kreeg het imposante dier de naam 'Boris van Borne'.
Tentoonstelling van de mammoet
Na de opgraving werden de mammoetbotten door het Natuurmuseum klaargemaakt voor expositie. De botten werden gedroogd, geïmpregneerd en er werden drie replica’s van gemaakt. De eerste tentoonstelling vond plaats in Borne, en een tijdelijke expositie werd georganiseerd op de vindplaats zelf. Vandaag de dag zijn de botten te bewonderen in museum TwentseWelle in Enschede. Ter ere van Boris is er op de vindplaats een mammoetboom (Sequoiadendron) geplant, een boomsoort die ook in de tijd van de mammoeten voorkwam.
Twente in de steentijd
Zo’n 34.000 jaar geleden zag het landschap van Twente er heel anders uit. Het was een toendra, aan de rand van een gigantisch gletsjergebied. Hier leefden, naast mammoeten, ook dieren zoals elanden en rendieren. En niet alleen dieren waren van de partij; ook de eerste mensen trokken door het gebied. Deze jagers-verzamelaars leefden in kleine groepen en trokken mee met de kuddes dieren. Ze vestigden zich niet permanent, omdat het gebied te nat en drassig was. Archeologische vondsten, zoals vuurstenen werktuigen en dolken, vertellen het verhaal van deze vroege bewoners.
Met de vondst van Mammoet Boris is Borne niet alleen een rijke plek qua geschiedenis, maar ook een fascinerende bestemming voor iedereen die meer wil weten over het verre verleden van Twente.
Kunstwerk
Kunstenaar Patrick Josso had een bijzondere droom: hij wilde Mammoet Boris, die in 1996 werd ontdekt tijdens graafwerkzaamheden in de Stroom Esch, een centrale plek geven in Borne. Dit idee werd al snel omarmd door de gemeenschap, en dankzij een inwonersinitiatief werd het plan in 2017 werkelijkheid.
De gemeente gaf het project haar volle steun en zorgde ervoor dat de voormalige beeldentuin, waar Boris zijn nieuwe thuis zou krijgen, prachtig werd aangekleed. Sindsdien is de imposante, drieënhalf meter hoge mammoet een geliefd symbool van Borne, waar zowel jong als oud maar wat graag mee op de foto gaan— of het nu leunend tegen zijn machtige poot is, of hangend aan een van zijn indrukwekkende slagtanden.